Bijgewerkt: 17 december 2018

St. Urbanuskerk Bovenkerk - 1875

Foto's -> Kerken -> Urbanuskerk - Bovenkerk

St. Urbanuskerk Bovenkerk
(Amstelveenweb.com - 2003)


De kerk en de parochie zijn genoemd naar de heilige Urbanus. De beschermheilige van de Heeren Van Aemstel heette Urbanus en alle rooms-katholieke kerken in de omgeving, zoals in Duivendrecht, Ouder-Amstel, Bovenkerk en Nes aan de Amstel (Amstelveen), dragen nog steeds dezelfde naam: St. Urbanus. Urbanus II (Odo Châtillon), was paus van 1088 tot 1099, organiseerde de Eerste Kruistocht en daarom werd hij heilig verklaard.

De rooms-katholieke parochie St. Urbanus heeft de St. Urbanuskerk als haar kerkelijk centrum. De parochie bestaat sinds 1275. Op de plaats van de huidige kerk stond voorheen een kapel die was opgedragen aan de Heilige Maagd Maria.

In het begin van 1600 waren er twee kerkjes zuidelijk van Amstelveen voor de rooms-katholieke eredienst in gebruik. Dit waren de Bovenkerk aan de Bovenkerkerweg en de Benedenkerk aan de Legmeerdijk. In 1805 werd een nieuwe parochiekerk gebouwd op de hoek van de F-landweg en de Noorddammerlaan. Deze werd uiteindelijk gesloopt en in 1875 werd de huidige St. Urbanuskerk gebouwd. Op 20 augustus 1888 was de bouw van de kerk klaar en vond de inwijding plaats. De kerk is gelegen aan de Noorddammerlaan in Bovenkerk en gebouwd door Dr P.J.H. Cuypers.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Tekening uit het kadaster, zoals deze werd afgegeven door architect Cuypers op 27 februari 1872 te Amsterdam

Het is goed zichtbaar hoe de situatie toen was op de hoek Noorddammerlaan / Bovenkerkerweg. Waar de pijl wijst, stond de vroegere kerk uit 1805, welke door de nieuwe kerk werd vervangen, de huidige St. Urbanuskerk.


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Zijaanzicht St. Urbanuskerk met links de pastorie


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Pastorie


De parochie wil een een open en warme gemeenschap vormen, waar gelovigen bij elkaar komen om te luisteren naar Gods Woord en waar ze hun geloof in Christus kunnen vieren. Naast de zondagviering zijn er de viering op woensdagochtend en op zaterdagavond. De parochie heeft een gemengd koor. Maandelijks wordt het parochieblad BovenKerkBericht uitgegeven.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Het ontwerp van de St. Urbanuskerk en pastorie door P. Cuypers

Het priesterkoor, transept en sacristie wijken sterk af van wat daadwerkelijk werd uitgevoerd. Veel punten van het ontwerp vertonen gelijkenis met de Vondelkerk in Amsterdam, dat ook door Cuypers is ontworpen

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Preekstoel


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Altaar met diensttafel


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Twee van de vijf glas-in-lood vensters voor in de kerk in het zogeheten priesterkoor


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Hoogaltaar




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Gewaad of kazuifel

Een kazuifel is een mouwloos opperkleed, dat gedragen wordt door de priester als hij de mis opdraagt. Oorsprong: Latijnse woord casula, dat huisje betekent . Deze worden gedragen als door 'drie heren' de mis wordt opgedragen. Dit driestel heeft afbeeldingen van Christus, Maria en Jozef.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Zijvleugel met aan het eind links een orgel




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Het orgel met het beeld van Sint Cecilia. In het Latijns Sancta Caecilia is de patroonheilige van de muzikanten en kerkmuziek. Toen ze stervende was, zong ze voor God. Het is ook opgeschreven, dat als de muzikanten speelden op haar bruiloft, zij 'zong in haar hart aan de Heer'.




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Zijvleugel met orgel




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Close-up




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

De speeltafel van het orgel




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

De Lichtkroon


De ijzeren lichtkroon hangt in de kruising van de kerk. De kroon is naar een ontwerp van Cuypers en dateert uit 1889. De lichtkroon heeft om duistere redenen lang op de zolder van de pastorie gelegen en werd pas in 1952 weer in alle glorie hersteld. De lichtkroon kan naar beneden worden getakeld om versieringen aan te brengen, ter gelegenheid van een viering.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Rechts in de kerk is een kast van orgelpijpen aan de muur bevestigd




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Aan een pilaar is op een sokkel het twee meter hoge beeld geplaatst van de Heilige Urbanus




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

de Heilige Urbanus


Urbanus is de patroon van de kerk, afgebeeld met pausstaf, tiara (kroon) en zwaard. De tekst op de sokkel luidt: "St. Urbanus b.v.o." (bidt voor ons).

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Het Jules Anneessens orgel dat zich achterin de Kerk bevindt, boven de ingang/hal van de kerk


Het Jules Anneessens orgel uit 1930, van de Belgische orgelmaker Jules Anneessens te Menen stond oorspronkelijk in de St. Annakerk te Breda. Het werd aldaar op 20 april 1930 gewijd. De kas werd vervaardigd in Roermond in het atelier dat onder leiding stond van Ir. Jos Cuypers. Cuypers was de architect van de St. Annakerk (Breda) en zoon van de beroemde bouwmeester Dr. Pierre J.H. Cuypers, de architect van de St. Urbanuskerk in Bovenkerk.

Het orgel van de St. Urbanuskerk uit 1930, werd al jaren niet meer gebruikt vanwege de enorm slechte staat waarin het verkeerde. Restauratie was zinloos. Toen de St. Annakerk in Breda moest sluiten werd een koper voor het orgel gezocht. Plaatsing in de St. Urbanuskerk leek zeer geschikt en zodoende werd er een geldwervingsactie op touw gezet. Hierdoor werd het mogelijk het Jules Anneessens orgel te kopen en te restaureren. Het herstel van het orgel werd gedaan door Toine Schreurs, die diverse onderdelen reinigde en herstelde en de oorspronkelijke klank aan het instrument teruggaf. Ook werden kasdelen, waarnodig nog ambachtelijk gerestaureerd en in stijl bijgemaakt.

Het lijkt erop alsof het orgel is gemaakt voor de St. Urbanuskerk, zo mooi past het onder het rozetvenster van het noordertransept en de klank sluit goed aan bij de neogotische bouwstijl en de akoestische eigenschappen van het kerkgebouw.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Glas-in-lood roosvenster boven het Jozef-altaar




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Roosvenster met afbeelding van de Heilige martelaren van Gorkum


In 1936 hebben de pariochianen twee roosvensters met glas-in-lood voorstellingen aan de kerk aangeboden ter gelegenheid van het 40-jarig priester jubileum van pastoor Roozen. Het venster hierboven is er een van. Het roosvenster heeft een diameter van 3 meter. Centraal in de voorstelling staan de negentien martelaren, waarboven een monstrans met alpha en omega, de symbolen voor begin en einde. Onder de voorstelling: 'Heilige martelaren van Gorkum, bidt voor ons'.

Heilige Martelaren van Gorkum is de benaming van negentien heiligen (zeventien priesters en twee lekebroeders), van wie de meesten (zestien) te Gorkum (Gorinchem) werden gevangen genomen bij de bestorming van deze stad door de watergeuzen in 1572. Allen werden op bevel van de admiraal van de watergeuzen, Lumey, gefolterd en, ondanks het tegenbevel van Willem van Oranje, ter dood veroordeeld en opgehangen op 9 juli 1572. Het roosvenster toont de ophanging van de martelaren in de zogenaamde turfschuur van het St. Elisabethklooster, even buiten Brielle.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Ontwerptekening voor een roosvenster van de Heilige martelaren.
Getekend door Leonardus van der Bijl in 1936


De ontwerptekening gaat uit van de 'verheerlijking' of de 'glorie' van de martelaren. Vermoedelijk wilde men een dergelijk roosvenster maken nadat de martelaren in 1867 heilig waren verklaard. De datum van de tekening geeft aan 9 juli (datum van de dood van de martelaren) 1867, de datum van de heiligverklaring.


Urbanus Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Tekening van het glas-in-loodroosvenster H.Sacrament van het mirakel van Amsterdam
Getekend door Leonardus van der Bijl in 1935

Het wapen van Amsterdam met daarboven 'de heilige Stede'. In het midden links en rechts is het opschrift 'de parochie aan hare herder 15 augustus 1936' te lezen (op het roosvenster in de kerk, waar nog een foto van volgt, is de datum gewijzigd in 13 augustus). Links onder is een afbeelding van keizer Maximiliaan en rechts onder is pastoor Roozen knielend afgebeeld. De van oorsprong Amsterdamse kapelaan schijnt een grote verering voor dit mirakel te hebben gehad.

Het Mirakel van Amsterdam vond plaats op 15 maart 1345. Een stervende man had net de heilige communie ontvangen toen hij in de Kalverstraat zijn voedsel tesamen met de heilige hostie uitbraakte. Het braaksel en de hostie werden in het haardvuur gegooid uit eerbied. De volgende ochtend kwam de hostie ongeschonden uit het vuur tevoorschijn. Een werkvrouw bracht de hostie naar de pastoor, maar de volgende dag was de heilige hostie weer terug in de Kalverstraat. Dit herhaalde zich twee keer. Het wonder met het sacrament werd officieel erkend door de Rooms-Katholieke Kerk. Het werd als wonderlijk bewijs gezien van het geloofspunt van de waarachtige tegenwoordigheid van Jezus-Christus onder de schijngedaante van brood.
Bron: Wikipedia


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Roosvenster met afbeelding van Maria - Heilig Hartaltaar




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Zijkapel




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Maria met kind




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Bovenkerk vlag Broederschap OLV van Kevelaer




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

De tekening van de Salvator klok is gemaakt door Leonardus van der Bijl (1857 - 1943).
Het was een van de twee klokken in de toren en werd geschonken in 1880 door de heer Hermanus van der Kleij
en zijn echtgenote Maria Steenvoorden.
Leo van der Bijl was opgeleid als graveur, maar ontwikkelde zich tot architect. Hij bouwde in 1905 zijn eigen huis aan de Bovenkerkerweg 21. Na zijn dood is hij begraven in een familiegraf op de RK begraafplaats Bovenkerk.


In de toren van de St. Urbanus zijn drie klokken te beluisteren: de Hemonyklok, de Salvatorklok en de derde naam is ons niet bekend. De grootste en belangrijkste klok is de Hemonyklok die 2800 pond weegt en in 1672 werd gegoten in Amsterdam door de klokkengieter Pieter Hemony. Het randschrift luidt:Het zijn geen redenen, het zijn geen woorden, waarvan de klanken niet vernomen worden. Pastoor Brouwer heeft deze klok op de kop weten te tikken toen hij hoorde dat de klok in Leiden zou worden geveild. Men wilde de klok omsmelten omdat er een barst in zou zitten, wat ook waar is aan het geluid te horen. Met flink bieden heeft Pastoor Brouwers de klok weten te kopen en vervoerde deze per schuit over de binnenwateren naar Bovenkerk.

De tweede klok, de Salvator kwam uit Dokkum, zo luidt de vermelding van 2 december 1878. Deze klok werd reeds in de XVI eeuw 'de Oude klok' genoemd en werd in 1880 aan de St. Urbanuskerk geschonken door de heer Hermanus van der Kleij (1839 - 1921) en zijn echtgenote Maria Steenvoorden (1843 - 1909). De tekst op de klok luidt: MarIae VIrgInI CUrsU DICatI annI eIUs festIVIate gLorIOse eXaLtatae restItUta Insonare CoepI. Hiervan is de vertaling: Ik ben begonnen te klinken, nadat ik teruggebracht was in de loop van het aan de maagd Maria gewijde jaar, tijdens de feestelijke viering van haar roemrijke verheffing.

Beide klokken werden in het begin van de Tweede Wereldoorlog gevorderd door de Duitsers en afgevoerd. De Salvator klok is eerst in Amsterdam geweest, maar omdat hij geen officiële M-status had is hij verscheept naar Spijk in Groningen. Deze klok werd na de oorlog met een stuk oor teruggebracht. De Hemonyklok stond ook al klaar voor transport want beide klokken zouden worden omgesmolten ten behoeve van de wapenindustrie in Duitsland. Gelukkig kwamen ze allebei terug. De Hemonyklok had natuurlijk al zijn barst en Pastoor Buis maakt in 1954 de aantekening over de Salvatorklok: 'Een luidklok is gescheurd. Deze is 9 augustus naar beneden gehaald en 10 augustus is de nieuwe opgehangen. De gescheurde wordt teruggenomen door Petit en Fritsen en vergoed met f 3.40 per kilo. De nieuwe klok die nu links in de toren hangt is een luidklok met de toon Ais - diameter ca. 87 cm en wegende incl. klepel ca. 416 kg en de kosten zijn f 7.40 per kilo. Bij deze gelegenheid is het luiden elektrisch geworden. Op de klok zit 10 jaar garantie. De klok is eerst opgesteld voor de communiebank en gewijd door de deken van Ouderkerk W.J. de Jongh.

St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Ontwerptekening van het Maria altaar. De beelden zijn iets anders uitgevoerd en een tekst toegevoegd.
Dit altaar staat nu achter in de kerk


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Het Maria altaar met kaarsen




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Beeld bij de ingang




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Heilige relikwiën van de kerk




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Deze relikwie stond vroeger op het tabernakel, maar is te kostbaar om het heden daar te laten staan, helaas.




St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2008)

Close-up van twee kaarsenstandaards, met zandloper en schedel.


Bron: Diverse teksten zijn overgenomen uit het boekje 'St. Urbanuskerk Bovenkerk,
een markant monument van Pierre Cuypers'.

U kunt ook lid worden van de Stichting Vrienden van Urbanus.


Foto's van de toren van de St. Urbanuskerk voor de renovatie


St. Urbanuskerk
(Foto Amstelveenweb.com - 2006)

De St Urbanus in zijn geheel en hierna de torendetails


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2006)

De Klok van de kerk, zie linksboven klein luikje


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2006)

Luikje boven de klok vergroot, let ook op de dikke koperen draad - bliksemafleider


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2006)

De Torenrondgang


St. Urbanus  Amstelveen
(Amstelveenweb.com collectie - 2006)

De Torenspits met Haan


Zie voor veel meer informatie halverwege de rubriek Bovenkerk


Klik hier voor andere foto's in de categorie Kerken