Bijgewerkt: 21 februari 2024

Stimulering van de energietransitie in Nederland

Nieuws -> Milieu

Bron: Centraal Planbureau
18-10-2023

Belastingvoordeel voor het gebruik van fossiele brandstof is moeilijk te rijmen met ambitieus klimaatbeleid. De discussie over fossiele subsidies is nu vooral gericht op de hoogte van potentieel misgelopen belastinginkomsten door vrijstellingen of verlaagde tarieven van belastingen op energie.

Daarbij blijft de onderliggende kernvraag onderbelicht: levert wijziging van een regeling een bijdrage aan de energietransitie en daarmee aan het klimaatbeleid? Dit concluderen PBL en Centraal Planbureau (CPB) in een nieuwe studie die op 12 oktober 2023 is gepubliceerd (pdf 54 pagina’s).

Kijk naar klimaatschade; dat vraagt een andere benadering. Vanuit klimaatperspectief is het logisch om de aandacht het eerst te richten op regelingen die ertoe leiden dat vervuilers onvoldoende betalen voor de klimaatschade die zij veroorzaken. Als door vrijstellingen en verlagingen de prijs van CO2-uitstoot te laag is, is extra beprijzing van het grootste belang. Dat is het uitgangspunt van een analyse met de ‘externekostenbenadering’. Met deze andere manier van kijken blijkt bijvoorbeeld dat de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving grotendeels voldoende beprijsd is, maar in veel andere sectoren niet. De externekostenbenadering is behulpzaam bij prioritering welke regelingen als eerste gewijzigd worden.

Foto Amstelveen
(Bron Pixabay - 2023)


Vermijd onwenselijke effecten door pure focus op bedragen. Verschillende onderzoeken zetten fossiele fiscale voordelen op een rij via de ‘inventarisatiebenadering’. Daarbij hangt de hoogte van de misgelopen belastinginkomsten sterk af van de gekozen referentietarieven (met welke schijf vergelijk je?). Dit is een belangrijke oorzaak van de grote verschillen in de gevonden bedragen. Onze studie laat zien dat een pure focus op het verlagen van deze bedragen ongewenste uitkomsten kan opleveren. Vanuit klimaatperspectief is het bijvoorbeeld schadelijk om de lagere tarieven voor grootverbruikers van elektriciteit fors te verhogen, want dit remt de elektrificatie, die juist een hoeksteen van klimaatbeleid is.

Beide benaderingen zijn nodig. De inventarisatiebenadering en de externekostenbenadering hebben beide hun merites. Zonder de inventarisatiebenadering blijft buiten beeld welke regelingen het gebruik van fossiele brandstoffen zowel direct als indirect kunnen ondersteunen. Zonder de externekostenbenadering is niet te zien welke aanpassing vanuit klimaatperspectief het belangrijkst is.

Breng indirecte fossiele subsidies in beeld. Het is belangrijk om ook breder te kijken naar regelingen die de energietransitie remmen doordat ze het fossiele-energiegebruik indirect stimuleren. CPB en PBL hebben in deze nieuwe studie een overzicht gemaakt van fossiele-energiesubsidies volgens de eerdergenoemde inventarisatiebenadering, waarbij ook veel indirecte regelingen in kaart zijn gebracht. De planbureaus hebben deze indirecte regelingen niet gekwantificeerd. Het kabinet heeft aan de hand van dit nieuwe overzicht in de Miljoenennota een schatting gemaakt van directe en indirecte fossiele subsidies.

Kijk naar fossiele subsidies in samenhang met overig beleid. Bij het afschaffen van fossiele-energiesubsidies is het ook van groot belang rekening te houden met de volledige nationale en Europese beleidsmix. Zo leidt de aanscherping en uitbreiding van het emissiehandelssysteem in de Europese Unie tot een verdere forse terugdringing van het beprijzingstekort op termijn. Daarnaast kan afschaffing van specifieke regelingen ook nuttig zijn als dit op kortere termijn al zorgt voor een adequatere beprijzing van klimaatschade.



Amstelveenweb.com is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de nieuwsberichten.