Beantwoording vragen GL en PvdA over jongerenoverlast Westwijk

Betreft art. 33- vragen over jongerenoverlast in Westwijk

Geachte heren Mager en Schildknegt,

In uw brief van 23 november 2009 spreekt u uw steun uit voor het invoeren van het blowverbod in jongerencentra per 1 januari 2010. Tegelijkertijd maakt u zich zorgen over de sfeer in en rond jongerencentra. U heeft signalen ontvangen over hoe een relatief kleine groep jongeren in essentie zou bepalen wat er gebeurt.

Daarbij lijkt een situatie te ontstaan waarin professionele jongerenwerkers en vrijwilligers in een onveilige omgeving zouden moeten werken. U stelt dat de tolerantiegrens is bereikt. Over deze onderwerpen stelt u een aantal vragen.

In mei 2008 heeft uw raad de Nota Jeugd en Veiligheid 2008 – 2011 vastgesteld. Het vertrekpunt van de nota is dat ongeorganiseerde vrijetijdsbesteding past bij de behoeften van jongeren. Bij het overgrote deel van de jongeren verloopt dit goed. Bij een kleine groep jongeren gaat het minder goed. Zij zorgen voor hinder en overlast. Om het hinderlijke en overlastgevende gedrag van deze jongeren tot een aanvaardbaar niveau te beperken is de integrale aanpak met de Nota Jeugd en Veiligheid versterkt.

Vanuit drie domeinen, gericht op groepen, individuen en locaties, werken de ketenpartners samen. Om het ‘gat ‘ tussen het agogisch en op preventie gerichte jongerenwerk en de meer repressieve benadering van het gemeentelijk team buitenruimte en politie op te vullen, zijn sinds april van dit jaar interventieteams actief. Zij spreken jongeren aan op hun (niet acceptabel) gedrag. Ook leggen zij zonodig huisbezoeken af om ouders te confronteren met het gedrag van hun kind op straat.

Deze aanpak wil niet zeggen dat er geen incidenten meer zullen plaatsvinden. Wij hebben net als u geconstateerd dat vooral in en rond het jongerencentrum DownTown in Westwijk de problematiek hardnekkig is. Op uw verzoek hierover samen met gemeenteraad en college van gedachten te wisselen, gaan wij graag in. Uw vragen en de beantwoording er van, zien we – net als u – als een voorbereiding op dit gesprek.

1.         Er zijn veel geruchten over hoe ernstig de situatie de afgelopen weken uit de hand is gelopen. Om wilde verhalen waar mogelijk te voorkomen lijkt het ons zaak dat u openheid van zaken geeft in hoeverre de onderstaande berichten op waarheid berusten. Indien de geruchten onjuist zijn is het zaak deze snel te weerleggen om verdere sensatieverhalen te voorkomen. Als de geruchten wel op waarheid berusten is het zaak de problemen gewoon bij naam te noemen.

a)         In hoeverre onderschrift u de stelling dat de afgelopen periode sprak is van een verharding in het gedrag van jongeren in Westwijk?

b)         In hoeverre zijn de geruchten juist dat er bij twee incidenten zelfs sprake is geweest van vuurwapens?

Antwoord 1a.

Het jongerencentrum DownTown in Westwijk heeft vooral tijdens openingstijden een aantrekkingskracht op jongeren. Op zich is dit prima, maar een grote groep jongeren betreedt het jongerencentrum niet en blijft bij de toegang en op het Westwijkplein rondhangen. Dit leidt met enige regelmaat tot (onderling) baldadig en agressief gedrag. Na een relatief rustige periode vond op 6 november bij het jongerencentrum DownTown een vechtpartij plaats tussen twee groepen jongeren (totaal circa 30 personen).

Ook in het jongerencentrum zelf lijkt het er de laatste tijd grimmiger aan toe te gaan. Kleine pesterijen ontaarden in ruzie, er worden spullen gestolen en soms vernielen en bevuilen jongeren een deel van de inventaris. Jongerenwerkers ervaren steeds vaker dat ze als ‘politieagent’ moeten optreden.

Antwoord 1b

Er hebben zich inderdaad twee incidenten voorgedaan. Een incident betrof een gebeurtenis, waarbij jongeren een illegaal bouwsel hebben gefabriceerd om met behulp van een ijzeren pijp vuurwerk af te schieten. Het tweede incident betrof een imitatievuurwapen.  Dit ‘wapen’ is door de politie in beslag genomen. Er is een verdachte verhoord en zaak ligt ter afhandeling bij Officier van Justitie.

2.         Uit gesprekken met verschillende betrokkenen constateren wij een groot probleem met excessief alcoholgebruik door jongeren op en rond het Westwijkplein. Met name op vrijdagavond drinken veel jongeren sterke drank in dit alcoholverbodsgebied en veroorzaken daarmee veel overlast.

a)         in hoeverre is het juist dat politie alleen bij constatering van een ‘heterdaad’ formeel handhavend op kan treden? Wij constateren namelijk dat zodra jongeren de politie aan zien komen rijden de flessen whisky en wodka al in de buddyseat van de scooters verdwijnen, om er meteen weer uit te komen zodra de politie weggereden is.

b)         in hoeverre is het juist dat het merendeel van het Team Handhaving niet bevoegd is om verbaliserend op te treden?

c)         in hoeverre bent u van mening dat het alcoholverbod gehandhaafd wordt op het Westwijkplein en dus een effectief middel is om overlast van drinkende jongeren daar tegen te gaan? Wij hebben namelijk de stellige indruk dat de situatie daar in de afgelopen maanden alleen maar verergerd is.

d)        Welke mogelijkheden ziet u om de handhaving van het alcoholverbod op te voeren (bijvoorbeeld door het afnemen van blaastesten)?

Antwoord 2a

Het alcoholverbod is gebaseerd op Artikel 2.16 van de algemene plaatselijke verordening. Het artikel luidt als volgt:

Hinderlijk drankgebruik.

Het is verboden op de weg, die deel uitmaakt van een door het college aangewezen gebied, alcoholhoudende drank te nuttigen of aangebroken flessen, blikjes en dergelijke met alcoholhoudende drank bij zich te hebben.

Er dient dus sprake te zijn van daadwerkelijk nuttigen van alcohol of het in bezit hebben van  aangebroken flessen, blikjes en dergelijke met alcoholhoudende drank. Met name indien er sprake is van een groep jongeren is het niet eenvoudig om dit op heterdaad te constateren. In 2009 zijn overigens reeds 31 processen verbaal ter zake het alcoholverbod en 11 processen verbaal ter zake openbare dronkenschap opgemaakt die jeugd gerelateerd zijn.

De aanwezige drank wordt in de regel niet in beslag genomen maar ter plaatse vernietigd (leeggegoten). Daarnaast wordt er veel opgetreden voor overtredingen die niet direct onder de overlast processen verbaal vallen maar daar wel heel erg mee verbonden zijn. Hier kan men denken aan het rijden met de fiets of bromfiets op het trottoir c.q. plein, het foutief parkeren met auto’s, baldadigheid, vernielingen, enzovoorts.

Antwoord 2b

In november 2008 is de gemeente Amstelveen gestart met een eigen bikerteam. De gemeentelijke bikers zijn goed herkenbaar aan hun rood-zwarte bike uniformen en (handhaving)mountainbikes. Het team bestaat uit zes personen. De bikers zijn Buitengewoon  Opsporing Ambtenaren (BOA) wat inhoudt dat zij ook daadwerkelijk handhavend / verbaliserend kunnen optreden.

De Ministeries van Justitie en BZK zullen – naar verwachting - begin 2010  de bevoegdheden nog verder uitbreiden, zodat de bikers in de toekomst breder ingezet kunnen worden (zie de brief aan de raadscommissie ABM d.d. 9 juli 2009). Dit doen zij in de vorm van een nieuw landelijk BOA-bestel waardoor BOA medewerkers meer integraal kunnen optreden in de buitenruimte. Dit houdt een uitbreiding van bevoegdheden in, gegroepeerd in het zogeheten domein ‘openbare buitenruimte’.

Met dit nieuwe stelsel kan Justitie geweldsmiddelen toekennen aan BOA-medewerkers. Onder geweldsmiddelen wordt verstaan het gebruik van een wapenstok, handboeien en/of pepperspray. Dit is conform de Politiewet artikel 8 lid 1 en lid 3 en in overeenstemming met de regelgeving RTGB (Regeling Toetsing Geweldsbeheersing) voor BOA’s. Onze BOA’s worden opgeleid, getraind, geoefend en gecertificeerd. De formele bevoegdheidstoekenning gebeurt enkele keren per jaar. Medio december vindt opnieuw een dergelijke bijeenkomst plaats. Die leden van het team Buitenruimte die de opleiding en training hebben doorlopen zijn vanaf dat moment ook formeel bevoegd tot optreden.

Antwoord 2c

Het alcoholverbod maakt het mogelijk om op te treden tegen het gebruik van alcohol en levert een bijdrage aan de aanpak van de alcoholproblematiek. Het middel heeft echter zijn beperkingen. Vanuit de rijksoverheid wordt op dit moment gewerkt aan het aanpassen van de wet- en regelgeving rond alcohol. Zodra deze is vastgesteld zal de nieuwe regelgeving ook in Amstelveen worden ingezet ten behoeve van toezicht in handhaving.

Antwoord 2d

Op dit moment biedt de wet geen mogelijkheid door blaastesten de handhaving van het alcoholverbod op te voeren. Op rijksniveau wordt wel gesproken over het afnemen van blaastesten in overlastgebieden. Dit is echter nog niet vastgelegd in regelgeving (zie bovenstaand antwoord). Overigens worden jongeren die met alcohol op de fiets of de scooter stappen wel onderworpen aan een blaastest. Via die weg wordt effectief gehandhaafd.

3.         Meerdere betrokkenen geven aan zich grote zorgen te maken over het toenemend gebruik van hard drugs op en rond het plein.

a)         In hoeverre bent u bekend met deze signalen en deelt u deze zorg?

b)         Welke maatregelen heeft u genomen om deze trend te keren?

Antwoord 3a

Er is een éénmalig incident waarbij politie twee XTC-pillen in beslag heeft genomen. Het vermoeden bestaat dat er rond het Westwijkplein en rondom het Galjoen mogelijk harddrugs wordt gebruikt/gedeald. Zodra dit wordt geconstateerd volgt een strafrechtelijke sanctie bestaande uit een proces verbaal, inbeslagname van de aangetroffen drugs en vervolging.

De gemeente Amstelveen heeft een projectgroep die werkt aan een plan van aanpak om het alcohol en drugsgebruik terug te dringen. Onderdeel van dit plan is het uitvoeren van onderzoek naar aard en omvang van het drugsgebruik. Mede op basis van de resultaten van deze studie zal de projectgroep nadere maatregelen voorstellen.

Antwoord 3b

De mogelijkheden die een gemeente heeft om het gebruik van drugs (en alcohol) daadwerkelijk te verminderen zijn beperkt. De aanpak heeft vooral een preventief karakter. De nota “Aanpak overmatig alcohol- en drugsgebruik onder jongeren in Amstelveen” heeft twee doelstellingen:

1.         Het alcohol- en drugsgebruik onder jongeren te verminderen in de periode 2008 – 2011.

2.         Het vergroten van de kennis bij de jongeren en hun ouders over het gebruik van alcohol en drugs.

Speerpunten daarbij zijn:

•          het vergroten van de kennis van basisschoolleerlingen en hun ouders over het gebruik van alcohol;

•          het vergroten van de kennis van jongeren die uitgaan over het gebruik van alcohol en drugs.

Het gebruik van soft- en harddrugs is in ons land strafbaar gesteld. Het lokaal beleid in Amstelveen richt zich op het repressief optreden tegen dealers èn gebruikers, die in het bezit zijn van harddrugs. Door het Openbaar Ministerie wordt niet opgetreden als men maximaal 5 gram softdrugs in bezit heeft voor eigen gebruik. Personen die meer dan 5 gram drugs in bezit hebben, worden strafrechtelijk aangepakt. Indien sprake is van een minderjarige overtreder ten aanzien van soft- en/of harddrugs wordt contact gezocht met de ouders/verzorgers.

Artikel 2.27 van de algemene plaatselijke verordening dient bij dit optreden als grondslag:

Openlijk gebruik en handel van drugs

1. Het is verboden, op of aan de openbare weg, het openbaar water dan wel in een voor publiek toegankelijk gebouw drugs of daarop gelijkende middelen te gebruiken of ten behoeve van dat gebruik voorwerpen of stoffen openlijk voorhanden te hebben.

2. Het is verboden, zich op of aan de weg op te houden, indien redelijkerwijs kan worden aangenomen, dat dit gebeurt om middelen als bedoeld in de artikelen 2 en 3 van de Opiumwet of daarop gelijkende waar dan wel slaap- of kalmeringsmiddelen of

daarop gelijkende waar, te kopen of te koop aan te bieden.

4.         Wij hebben begrepen dat naar aanleiding van de ernstige incidenten van de afgelopen weken de jongerenwerkers en andere professionals op de werkvloer van mening waren dat de grens bereikt was. Volgens deze professionals is op vrijdagavonden sprake van een ontoelaatbare situatie.

a)         In hoeverre is het correct dat het team jongerenwerkers, in overleg met o.a. de private beveiligers en de buurtregisseur van politie van mening waren dat DownTown op vrijdagavond voorlopig gesloten zou moeten worden om klip en klaar duidelijk te maken dat dit ontoelaatbare gedrag niet zonder consequenties kan blijven?

b)         Kunt u aangeven waarom dit professionele advies ter zijde is gelegd en besloten is DownTown wel open te houden op vrijdagavond, zij het met een grote inzet van extra beveiligingspersoneel, politie en een ME‐peleton op afroep?

c)         In hoeverre bent u er mee bekend dat, naar aanleiding van de recente incidenten en het terzijde leggen van het advies om DownTown voorlopig op vrijdagavond te sluiten, een deel van de jongerenwerkers en vrijwilligers zich ziek gemeld hebben en de energie en motivatie niet meer op kunnen brengen om weer onder deze omstandigheden aan het werk te gaan?

d)        In hoeverre bent u van mening dat er voldoende afstemming, samenwerking en terugkoppeling is tussen het uitvoerende niveau en het bestuurlijk/strategische niveau?

e)         Kunt u aangeven in hoeverre de personele zorg voor het team jongerenwerkers en de vrijwilligers bij het besluit om DownTown wel open te stellen op vrijdagavond een factor van betekenis geweest is?

f)         In hoeverre bent u met ons van mening dat de situatie waarin een kleine groep reljongeren het voor alle andere jongeren in Westwijk die gebruik willen maken van de voorzieningen van de jongerencentra ernstig verpest, niet meer te tolereren valt, en van dien aard is dat het jongerenwerk hier niet voor op mag hoeven draaien?

g)         Welke mogelijkheden ziet u om door programmering in de jongerencentra het beoogde brede bereik van de jongerencentra te herstellen?

Antwoorden 4a tot en met 4e

De ketenpartners (gemeente, politie, Cardanus en SAOA) hebben met elkaar de afspraak gemaakt dat afwijkingen van reguliere inzet aan elkaar gemeld en besproken worden. Gezamenlijk wordt vervolgens bepaald op welke wijze er op de geconstateerde afwijking wordt gereageerd.

Jongerenwerkers, het beveiligingsbedrijf en de buurtregisseur hebben geadviseerd om DownTown op vrijdagavond 13 november niet te openen en de activiteiten te verschuiven naar het Galjoen. Dit advies vormde onderwerp van het overleg tussen de directeur van Cardanus, de wijkteamchef van politie en de projectleider Jeugd en Veiligheid van de gemeente. Zij waren van mening dat sluiten van DownTown een verkeerd signaal geeft aan de raddraaiers. Dit advies is aan de burgemeester en de portefeuillehouder jeugd voorgelegd. Gezamenlijk is besloten dat DownTown op vrijdagavond 13 november geopend moest zijn, zelfs als dit zou betekenen dat er in het Galjoen geen activiteiten konden plaatsvinden.

Daarbij is tegelijkertijd besloten tot de inzet van extra beveiligingspersoneel en een concentratie van straatcoaches, team Buitenruimte en politie rond het jongerencentrum. De belangrijkste reden hiervoor was vooral de jongerenwerkers daadwerkelijk een gevoel van veiligheid te geven. Tegelijkertijd wordt jongeren duidelijk gemaakt dat grensoverschrijdend gedrag niet wordt geaccepteerd.

Dit gezamenlijke besluit en de argumentatie is binnen de verschillende organisaties uitvoerig gecommuniceerd aan de betrokken medewerkers. Het heeft tot een verminderde motivatie geleid bij enkele jongerenwerkers, wat resulteerde in ziekmeldingen. Binnen Cardanus wordt momenteel aan het gevoel van onveiligheid van jongerenwerkers veel aandacht besteed. Binnenkort gaan jongerenwerkers op cursus zelfverdediging om hiermee het eigen vertrouwen te versterken.

De situatie waarin de jongerenwerkers moeten werken wordt steeds in de overwegingen betrokken en is tevens onderwerp van gesprek tussen de ketenpartners. Gemeente, politie en Cardanus is er veel aan gelegen om de jongerenwerkers de steun te geven die zij nodig hebben.

Antwoord 4f

Het college is van mening dat de jongerencentra toegankelijk moeten zijn voor alle Amstelveense jongeren. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat een kleine groep jongeren de sfeer zodanig beïnvloedt dat andere jongeren wegblijven. De taak van jongerenwerkers is het in contact treden met jongeren in de jongerencentra en op straat.

De accommodatiegebonden jongerenwerkers hebben als taak een goede en veilige sfeer te creëren waarin jongeren bij elkaar kunnen zijn en samen activiteiten kunnen ondernemen. Ambulant jongerenwerkers, die werkzaam zijn op straat, leiden onder meer jongeren naar jongerencentra toe. Jongerenwerkers moeten in staat zijn zich op deze kerntaken te concentreren. Het is onwenselijk dat hun werk zich verlegt naar ordehandhaving buiten de centra. Hier zijn de straatcoaches, het gemeentelijk team Buitenruimte en de politie actief. Er vindt veelvuldig overleg tussen alle ketenpartners plaats. Zo zijn er opschalingsafspraken gemaakt. Iedere donderdag bespreken de uitvoerende ketenpartners de inzet voor het weekend met elkaar.

De kleine groep jongeren die veelvuldig voor problemen zorgt in en rondom de jongerencentra is bekend en gemiddeld 23 jaar. In overleg met alle partijen is besloten per 1 januari 2010 een pasjessysteem in te voeren bij alle jongerencentra. Dit gebeurt om meer zicht te krijgen op de jongeren die in de centra komen en de gewenste leeftijdsgrens van 21 jaar strakker te hanteren. Oudere jongeren kunnen gebruik maken van andere uitgaansmogelijkheden.

Antwoord 4g

Jongerencentra dienen toegankelijk te zijn voor een brede doelgroep. Om dit te bereiken wil het college dat er meer activiteiten plaatsvinden gericht op de behoefte van een brede groep jongeren. Momenteel voert Cardanus een behoefteonderzoek uit onder jongeren. De resultaten worden verwacht in december 2009. Cardanus heeft de opdracht om het nieuwe activiteitenaanbod voor 2010 af te stemmen op deze resultaten. De jongeren worden actief betrokken bij de programmering en de uitvoering van de activiteiten. Per 1 januari 2010 wordt blowen niet meer gedoogd in de jongerencentra. Dit draagt bij aan het doel een bredere groep jongeren te bereiken en het activiteitenaanbod verder te ontwikkelen en af te stemmen op hun behoeften.

In het toekomstige jongerencentrum aan de Zetterij zal een uitgebreid activiteitenprogramma gericht op talentontwikkeling gerealiseerd worden. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij sportverenigingen en bijvoorbeeld het ROC.

5.         Naar verluid wordt het merendeel van de incidenten bij jongerencentrum DownTown veroorzaakt of tenminste geïnitieerd door twee relgroepen die niet uit de wijk zelf afkomstig zijn.

a)         In hoeverre deelt u de analyse dat de recente problemen met name veroorzaakt worden door 2 relgroepen van buiten de Westwijk?

b)         kunt u ons infomeren over de genomen maatregelen inzake de groepsaanpak (inclusief het isoleren van leiders) vanuit de ketenunit mbt deze 2 groepen ?

c)         in hoeverre, en sinds wanneer, zijn de individuele leden van deze groepen in beeld en is individuele actie mogelijk?

d)        kunt u ons informeren over de genomen maatregelen op individueel niveau t.a.v. zorg en straf (via doelgroepenoverleg en zorgoverleg ketenunit)

e)         kunt ons informeren of en op welke wijze inmiddels de ouders van deze jongeren geïnformeerd zijn over het gedrag van hun kinderen en betrokken zijn bij maatregelen die dit gedrag moeten voorkomen?

f)         hoe tevreden bent u over het resultaat van de genomen maatregelen?

g)         welke andere maatregelen (groeps- of individueel) gaat u nemen, of overweegt u nog te nemen?

Antwoord 5a

Het gaat hier om meerdere groepen jongeren uit verschillende wijken of gebieden die naar het Westwijkplein komen, te weten Grote Wielengroep, Westwijkgroep, Burg. Haspelslaangroep, Sportlaangroep en Middenhovengroep. Er is vooral sprake van een ‘botsing’ tussen de Westwijkgroep en de Middenhovengroep. Eén relgroep is niet uit de wijk afkomstig.

Antwoord 5b

Amstelveen pakt de jeugdproblematiek aan volgens de shortlistmethodiek van Ferwerda. Dit is een systematische analyse van problematische jeugdgroepen, gevolgd door de daarbij behorende persoons-, groeps-, en domeingerichte aanpak van jongerenoverlast en jeugdcriminaliteit. De aanpak van deze groepen gebeurt met een speciaal voor elke groep gemaakt plan van aanpak. Dat bevat een aantal maatregelen.

•          gericht op de groep bijv. sportactiviteiten, waardoor contact met de jongeren gemaakt kan worden

•          gericht op het gebied bijv. aanpassing verlichting, afsluiten van portieken, plaatsen of weghalen van bankjes

•          gericht op de persoon voor iedere jongere die daarvoor in aanmerking komt wordt een persoonlijk plan van aanpak gemaakt.

De aanpak vindt plaats onder regie van de gemeente samen met politie, de Ketenunit èn alle hulpverlenende organisaties die in de gemeente actief zijn en een bijdrage kunnen leveren.  Met de Groepsaanpak maakt Amstelveen korte metten met een –betrekkelijk kleine - groep personen die samen verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de overlast en onveiligheid(sgevoelens).

Het gaat om twaalf jongeren, voornamelijk uit de Middenhovengroep, die de sfeer op en rond het Westwijkplein verstieren. Vrijwel alle twaalf jongeren zijn 18 jaar of ouder. Op deze jongeren wordt momenteel een persoonsgerichte aanpak uitgevoerd in nauwe afstemming met de ketenpartners en de Ketenunit. Deze aanpak houdt in dat jongeren in de hulpverlening worden opgenomen of strafrechtelijk worden vervolgd. Een combinatie van beide trajecten komt ook voor. De strafrechtelijke aanpak vermindert overlast en criminaliteit en vergroot de veiligheid(sgevoelens) in Amstelveen.

(Foto Amstelveenweb.com - 2007)

Het Westwijkplein in Amstelveen